25.2.2011, RFE, Razlozi ćutanja Beograda o Libiji

Radio Slobodna Evropa, 25.2.2011.

Da li je Srbija trebalo da se odredi prema krvivim dešavanjima u Libiji?
Predsedavajući Odbora za evropske integracije Skupštine Srbije Laslo Varga nema dilemu - "Trebalo je to da učini i ni u kom slučaju nije smela da ćuti":
"Nažalost, to je još jedan od onih slučajeva kada svesno ili nesvesno, slučajno ili ne, praktično ne delimo stav Evropskom unijom po nekom pitanju. Poslednjih nekoliko meseci i godina je bilo dosta slučajeva kada je EU donela mnoge političke deklaracije povodom raznih pitanja, a u jednom broju slučajeva Srbija se nije priključila tim stavovima", kaže Varga.
Oglasilo se Ministarstvo odbrane Srbije, ali u drugom kontekstu.Osim
Budući da su Srbija i Libija imale intenzivnu privrednu saradnju, posebno vojnu, može se prepoznati i jedan od razloga ćutanja srpske strane
što je demantovalo da pripadnici vojske na bilo koji način učestvuju u aktuelnim događajima, takođe je saopštilo da je suspendovalo sve zajedničke aktivnosti koje je u prethodnom periodu imalo sa Ministarstvom odbrane Libije.
"Mi sa Libijom imamo veoma dobre odnose i veoma veliku privrednu razmenu, pre svega u oblasti naoružanja i vojne opreme. Mi dosta toga izvozimo u Libiju. Imamo potpisane mnoge trgovinske aranžmane sa Libijcima", kaže Zoran Dragišić sa Fakulteta za bezbednost:
S druge strane, Jelena Milić iz Centra za evroatlanske studije, ovim povodom upozorava:
"Poslednje dve, tri godine Srbija sebe izlaže velikim bezbednosnim rizicima time što izvozi oružje i municiju vrlo kontroverznim režimima. U srpskoj javnosti je jednostavno neprihvatljivo otvoriti temu koliko to Srbiju košta. Ne samo u ekonomskom smislu, nego u smislu reputacije, a na kraju krajeva i u bezbednosnom smislu."

Zahvalnost zbog Kosova
I dok sa svih strana, a posebno iz Evropske unije, stižu osude zločina nad civilima u Libiji , zvanični Beograd – ćuti. Ne prvi put.
Nesklad sa Evrospkom unijom tog tipa manifestovao se i za vreme usvajanja rezolucije koja je osudila odnos Irana prema pitanju ljudskih prava, kao i bojkot dodele Nobelove nagrade kinsekom disidentu Liu Siaobou.
Lasla Vargu posebno čudi jedna druga činjenica:
"Da se u ovom slučaju Evropska unija sa Ruskom Federacijom, u jednoj zajedničkoj izjavi visoke predstavnice i ministra spoljnih poslova Rusije, osuđuju dešavanja u Libiji. Tim pre je čudno što Srbija praktično ćuti, ili nema stav po ovom pitanju."
U ovom potezu, Jelena Milić delom prepoznaje i zahvalnost Srbije Libiji zbog nepriznavanja Kosova:
"I da nas je to, zaista, dovelo da na međunarodnoj areni budemo viđeni kao prijatelji sa vrlo nepopularnim autoritarnim režimima."
Srbija i Libija, poslednjih godina, nastavile su tradicionalno prijateljstvo koje je u svetu nesvrstanih ova afrička zemlja imala sa Titovom Jugoslavijom.
Samo šest meseci nakon što je stupio na dužnost, Boris Tadić je postao prvi srpski predsednik koji je posetio Libiju. Tadić je posetio Gadafija još tri puta, a od njega je dobio i orden.
Brojne su i posete srpskih ministara: spoljnih poslova Vuka Jeremića, odbrane Dragana Šutanovca, trgovine Slobodana Milosavljevića, prosvete Žarka Obradovića, kao i predsednice Skupštine Slavice Đukić Dejanović.
U ćutanju Srbije, sociolog Zagorka Golubović vidi još jedan bitan razlog:
"Emocije! Ja sam sinoć čula u nekom komentaru, kaže – "Mi se nećemo negativno izražavati o prijateljskim zemljama". A Libija je, do dana današnjeg, shvaćena kao prijateljska zemlja u odnosu na Srbiju. Dakle, tu su odnosi malo drukčiji. Vi nemate tu nepristrasan odnos kao što imate u Egiptu - jer Naser je davno umro, kao što imate u Tunisu i ostalim zemljama. Ovde se, prosto, uzdržano reaguje."

23.2.2011, Peacefare, Is Belgrade really looking for Mladic?

Peacefare.net, 23.2.2011

My colleagues at the Center for Euro-Atlantic Studies in Belgrade are having a hard time getting their statement on the occasion of the visit of the Chief Prosecutor of the International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia published in Belgrade (for more background on the cases mentioned here, see here). So here it is, for those who want it (please contact them, not me, for more information): Trajka Stamenkovića 2, 11000 Beograd, tel: 412 5708, e-mail: Ova adresa el. pošte je zaštićena od spambotova. Omogućite JavaScript da biste je videli., www.ceas-serbia.org

Public announcement on occasion of visit of ICTY's chief prosecutor, Mr. Serge Brammertz
CEAS believes that the statements made by the top government and politicians given to Serbian media after their meetings with Mr. Brammertz, claiming that Serbia is doing its best to locate and arrest the Hague fugitives, Mladić and Hadžić, are incongruent with the facts.
CEAS reminds that Miodrag Ivanović, father of the soldier Srđan Ivanović, has repeatedly declared in public, most recently in the program "Reaction" on TV station B92, that in the months before his death in the summer of 2005, his son used to drive general Mladen Ćirković, the then commander of Pristina Corps, and the Hague indictee Ratko Mladić.This statements have never been denied by the Army or MOD. Nevertheless, Ivanovic was never heard as a witness.
The Serbian Army has recently retired Mladen Ćirković from the position of Deputy Chief of the General Staff of the Military, failing to rally their strength or to show good will to examine at least his professional responsibility, if not the criminal one, for the violent deaths of three soldiers on regular military service in the barracks of Leskovac, in the period 2004-2005 (the case of Leskovac soldiers: Ivanović, Kostić, Žarković), while he was the commander of Pristina Corps, directly in charge of the matter.
CEAS reminds the public that the Minister of Defense, Dragan Šutanovac, recognized the existence of the Leskovac case last winter, for the first time, during a debate in the Assembly when he replied to the a DSS representative with the following words: "Would you like me to remind you about the affairs in the Serbian Military at the time when you governed Serbia? Would you like me to tell you about Leskovac? About Vranje? About Topčider, Mr. Tomić?" Unfortunately, this confession, which appears accidental and extorted in the absence of other arguments, rather than a desire to finally clarify these cases, went by without an adequate reaction of the public or competent authorities and, first of all, without any supplementary explanations by the Minister Šutanovac.
CEAS has recently, pursuant to the Law on Free Access to Information, received replies from competent judicial authorities related to the cases of Leskovac and Topčider. They confirm a series procedural faults and actions which are uncustomary in judicial practice.
In the Ivanović case, the prosecution of jurisdiction in Leskovac, therefore a state authority, has submitted argumented proposals for implementation of additional investigative actions for four times. All the four proposals were rejected by the competent court chamber and the judge Mihajlo Petrović, who was reelected during the reform of judicial system. CEAS finds that the most important check which should have been made during the investigation was the exhumation of the late Srđan Ivanović's body. Given the incomplete details from the forensic records, there is no other way to ascertain the way in which heroin was injected in the late Ivanović's body, whether he took it on his own or after employment of force, and whether he had consumed drugs before. It is also a big failure that there was no hearing of the sergeant Dragan Đorđević, the last person seen with the late Ivanović, later on convicted for the criminal act of narcotics distribution.
Likewise, in the other two cases of Leskovac, a series of drastic procedural faults has been confirmed, violating the injured party's right to trial in a fair and reasonable time period.
CEAS informs the public that the Higher Prosecutor's Office in Belgrade has been keeping the Topčider case since 1 January 2010, failing to initiate proceedings for more than a year. This is intolerable, since it has been indisputably confirmed by investigative actions that the soldiers in Topčider were killed by a third person. CEAS believes that the case needs a series of investigative actions, which have not been taken so far and would lead to a reliable assessment whether someone was hiding in the facility in front of which the guardsmen were killed. We believe the members of the National Council for Cooperation with the ICTY should be relieved of the obligation to keep the state secret, in order to assess whether they have any knowledge about the movements of Ratko Mladić at the time. This could be achieved only by actions of investigative judge after all the authorized persons who deal with detecting of Ratko Mladić's residence are relieved from the obligation to keep the state secret.
CEAS finds it particularly important that the former Minister of Justice, Zoran Stojković, at some point stopped the investigation against several generals of the Serbian Military for hiding of Mladić, and the investigation against general Tomić has been recently reopened. CEAS welcomes the fact that the Prosecutor's Office for War Crimes is now competent for processing of Ratko Mladić's harbourers.
CEAS remarks that the Government of Serbia and the Ministry of Defense have finally managed to appoint the general inspector who shall be in charge of controlling the information and secret services' operations. CEAS invites the new inspector Božidar Banović, Miodrag Rakić, President Tadić's Chief of Staff and coordinator of secret services' operations, and the Assembly Committee for Defense and Security, to examine possible influences of the services on the cases of Leskovac and Topčider, mindful of all the proved judicial faults and the inability or lack of political will in the Ministry of Defense and Serbian Military to identify the faults and punish those in charge of the violent deaths of soldiers, now obviously related to hiding of Ratko Mladić.
CEAS invites all national and international protagonists who evaluate the successfulness of reforms in judicial system so far and who shall monitor the future steps in the process, to pay attention to these cases as they may be referent for identification of the degree of judiciary independence in Serbia.
CEAS finds it impossible to discuss successfulness of reforming processes in Serbian Military, defense and security systems, and particularly establishment of democratic control over the army and services, until these cases are completely resolved and Mladić and Hadžić arrested.
If the western international community is really determined to arrest Mladić and Hadžić, it must demand from Serbian government, if the latter do not show interest on their own initiative, to provide answers about all the circumstances in the Leskovac and Topčider cases.

Belgrade, 23 February 2011

22.2.2011, e-Novine, Saopštenje Centra za evroatlantske studije - Ko skriva Ratka Mladića?

e-Novine, 22.2.2011.

Centar za evroatlantske studije saopštio je povodom posete Serža Bramerca Beogradu da izjave državnog i političkog vrha Srbije u kojima se tvrdi da Srbija čini sve da locira i uhapsi haške begunce Mladića i Hadžića ne odogovaraju činjenicama.
CEAS je podsetio na slučaj Miodraga Ivanovića, oca ubijenog vojnika Srđana Ivanovića, koji više puta javno izjavio da je njegov sin, u mesecima pre nego što je stradao u leto 2005, vozio generala Maldena Ćirkovića, tadašnjeg komandanta Prištinskog korpusa i haškog begunca Ratka Mladića.
„Vojska Srbije je nedavno prenzionisala Mladena Ćirkovića sa mesta zamenika načelnika GŠ VS, a da nije pokazala volju da ispita makar njegovu profesionalnu odgovornost ako već ne i krivičnu, za nasilne smrti tri vojnika na odsluženju redovnog vojnog roka u kasarnama u Leskovcu u periodu 2004-2005 (slučaj vojnika: Ivanovića, Kostića i Žarkovića), za koje je on kao komandant Prištinskog korpusa bio direktno nadležan“, navodi se u saopštenju.
CEAS podseća javnost da je ministar odbrane Dragan Šutanovac prvi put javno priznao postojanje slučaja Leskovac tokom skupštinske rasprave kada je poslaniku DSS replicirao rečima: “Hoćete li da vas podsetim samo u vremenu dok ste vi vladali Srbijom o aferama koje su bile u Vojsci Srbije? Hoćete da vam pričam o Leskovcu? O Vranju? O Topčideru, gospodine Tomiću? “
„Nažalost ovo priznanje, koje se čini slučajnim i iznuđenim u nedostaku drugih argumenata, a ne kao želja da se ovi predmeti konačno rasvetle, prošlo je bez adekvatne reakcije javnosti i nadležnih organa, a pre svega bez dodatnih objašnjena ministra Šutanovca“, ukazuje Centar.
Ta nevladina organizacija je saopštila da je nedavno, na osnovu Zakona o dostupnosti informacija, dobila odgovore od nadležnih pravosudnih organa o predmetima iz slučajeva Leskovac i Topčider. U njima se, kako se navodi, potvrđuje niz proceduralnih propusta i postupaka neuobičajenih u sudskoj praksi.
„U predmetu Ivanović nadležno tužilaštvo u Leskovcu, četiri puta je podnosilo argumentovane predloge za sprovođenje dodatnih istražnih radnji. Sva četiri predloga odbjena su od strane nadležnog sudskog veća i sudije Mihajla Petrovića, koji je prošao reizbor tokom reforme pravosuđa. Najvažnija provera koju je tokom istrage u ovom predmetu trebalo obaviti jeste ekshumacija leša pokojnog Srđana Ivanovića. S obzirom na nepotpune podatke iz obdukcionog zapisnika drugačije se ne može sa sigurnošću utvrditi na koji nači je heroin unet u oganizam pokojnog Ivanovića, da li ga je uzeo sam ili nakon korišćenja sile, te da li je Ivanović ranije uzimao drogu. Nije ispitan ni vodnik Dragan Đorđević, koji je poslednji viđen sa pokojnim Ivanovićem, a koji je kasnije osuđen zbog krivičnog dela rasturanja narkotika, što je veliki propust“, navodi se u saopštenju.
Centar upozorava da je i u druga dva predmeta iz slučaja Leskovac potvrđen niz ozbiljnih proceduralnih propusta koji vređaju pravo oštećenih na suđenje u fer i razumnom roku.
„Predmet Topčider se nalazi u Višem tužilastvu u Beogradu od 1.1.2010, koje više od godinu dana po njemu ne postupa. Ovo je nedopustivo imajući u vidu da je dosadašnjom istragom nesporno utvrđeno da su vojnici u Topčideru ubijeni od strane trećeg lica.CEAS smatra da u tom predmetu treba obaviti niz istražnih radnji, koje do sada nisu obavljene, iz kojih bi se pouzdano utvrdilo da li se neko skrivao u objektu ispred kojeg su gardisti ubijeni. Smatramo da bi trebalo osloboditi čuvanja državne tajne članove Nacionalnog saveta za saradnju sa Haškim tribunalom kako bi se utvrdilo imaju li oni neka saznanja o kretanju Ratka Mladića u to vreme. To se može postići samo radom istražnog sudije nakon što sva ovlašćena lica koja rade na otkrivanju boravišta Ratka Mladića budu oslobođena čuvanja državne tajne“, zahteva se u saoppštenju.
CEAS posebno značajanim smatra saznanja da je nekadašnji ministar pravde Zoran Stojković stopirao istragu protiv više generala VS za skrivanje Mladića, a ovih dana je ponovo otvorena istraga protiv generala Tomića. Ta organizacija pozdravlja činjenicu da je Tužilaštvo za ratne zločine sada nadležno za procesuiranje jataka Ratka Mladića.
„Vlada Srbije i Ministarstvo odbrane, konačno, uspeli da postave genralnog inspektora koji će biti nadležan za kontrolu rada obaveštajnih i tajnih službi. CEAS poziva novog inspktora Božidara Banovića, Miodraga Rakića šefa kabineta predsednika Tadića i koordinatora rada tajnih službi i skupštinski Odbor za odbranu i bezbednost da ispitaju eventulane uplive službi u predmete u slučajevima Leskovac i Topčider, imajući u vidu sve dokazane pravosudne propuste i nemogućnost ili odsustvo političke volje u MO i VS da utvrde propuste i kazne nadležne za nasilne smrti vojnika, sve sada je očito u vezi za skrivanjem Ratka Mladića“, navodi CEAS ukazujući da će rešavanje spornih slučajeva biti pokazatelj uspešnosti reforme pravosuđa u Srbiji.
„Ne može se govriti o uspešnosti reformskih procesa u VS, sistemima odbrane i bezbednosti, a pogotovu ne o uspostavljanju demokratkse kontrole nad vojskom i službama dokle god se ovi predmeti u potpunosti ne reše i dok se ne uhapse Mladić i Hadžić“, zaključuje se u saopštenju CEAS.

21.2.2011, RFE, Da li će Bramerc biti zadovoljan porukom Beograda

Radio Slobodna Evropa, 21.2.2011.

Glavni haški tužilac Serž Bramerc stigao je u ponedeljak u jednu od poslednjih poseta Beogradu uoči podnošenja konačnog izveštaja Savetu bezbednosti. Dok vlasti u Srbiji podvlače da je reč o još jednom u nizu radnih sastanaka, nezvanične najave govore da Bramerc ovoga puta donosi oštrije poruke te da će, ukoliko uskoro ne bude vidljivog napretka u potrazi za haškim beguncem Ratkom Mladićem, njegov izveštaj biti negativan.
Nakon godina propuštenih šansi, opstrukcija, afera, i nedostatka finalnih rezultata u saradnji sa Hagom, Beograd glavnog tužioca haškog tribunala dočekuje sa porukom: „istražni organi pojma nemaju gde se krije Mladić i to je jedino što danas mogu da saopšte Seržu Bramercu”.
Tako u izjavi za Blic kaže tužilac za ratne zločine Vladimir Vukčević. On tvrdi da u potrazi učestvuje 10 hiljada policajaca i pripadnika službi, ali da ni to za Bramerca nije dovoljno.
Na pitanje kako uz toliki broj ljudi koji poseduju informacije o potrazi one mogu ostati skrivene, Vukčević navodi da sa Mladićem ne želi da se igra Džemsa Bonda. Da li će i ovo preneti Bramercu - nije rekao, ali vojni analitičar Zoran Dragišić primećuje da:
“Serž Bramerc neće biti zadovoljan onim što će mu reći predstavnici naših vlasti.”
Vlasti su, međutim, uverene da će redovni radni sastanak sa glavnim tužiocem proteći kao i svaki prethodni, a da Bramercov izveštaj Savetu bezbednosti neće biti negativan, već umeren i objektivan. bramec
“Mislim da ovo nije prilika da on čuje neke nove informacije, nego da sa ljudima iz Akcionog tima razmeni mišljenja i da se eventualno vidi kako bi potraga za beguncima mogla da bude unapređena. Ja ne sumnjam da se radi mnogo toga da se begunci privedu pravdi, ali za sada očigledno nema rezultata”, kazao je šef kancelarije za saradnju sa Hagom Dušan Ignjatović.
Ukoliko ih uskoro ne bude, Bramercov junski izveštaj će, kako pojedini mediji navode, ipak biti negativan. Bez Mladića u Hagu, a oko toga su svi saglasni, Srbiji neće biti omogućen više nijedan korak ka EU. Haški tužilac je, kako saznajemo, pred Spoljnopolitičkim odborom Evropskog parlamenta nedavno izneo niz konkretnih primedbi na račun službi koje tragaju za preostalom dvojicom optuženika.
Podvlačeći političku volju za hapšenjem, Dušan Ignjatović veruje da je će na predstojećem sastanku ove kritike biti odagnane.
“Ta slika koja dolazi u javnost a to je da postoji politička volja, ali da postoji neko u službama koji tu nešto opsturira, meni nije ni realno, ni racionalno”, kazao je Ignjatović.

Taoci političke elite
Šta je onda razlog tome što je Mladić još uvek na slobodi? Na ovo pitanje pokušali su da odgovore učesnici debate koju je uoči isteka rok za predaju najtraženijeg haškog begunca organizovao Helsinški odbor za ljudska prava u Srbiji. Predsednica Sonja Biserko iznosi dve mogućnosti.
"Da vlast zna ili može da zna gde je Mladić, ali ne želi da ga uhapsi i da vlast ne zna gde je. Ako je reč o ovom drugom, Srbija je u još većem problemu zbog nekompetencije koju demonstrira već deset godina", kazala je Biserko.
Ova pitanja vratila su učesnike debate na tezu oko koje se manje više svi slažu, a to je nedostatak volje za reformom bezbednosnih službi. Jelena Milić iz Centra za evroatlanske studije ukazuje na opstrukciju koju vrši sadašnja vlast u rasvetljavanju brojnih slučajeva koji su povezani sa skrivanjem Ratka Mladića, poput ubistva dvojice gardista u Topčideru. Ovaj predmet nalazi se u Višem tužilastvu u Beogradu i više od godinu dana po njemu se ne postupa.
"Ja da sam Ratko Mladić i da me neko uhapsi, sutra bih rekla – čekaj, čekaj, ko je sada na vlasti? Aha, Dačić i SPS, pa je l' smo nešto zajedno radili devedesetih? Prisetite se samo frustrirajućeg intervjua tužioca za ratne zločine koji je zimus rekao da ne postoji koordinacija između nadležnih organa i da se njemu čini da informacije cure iz policije. Ministarstvo odbrane i Vlada su posle dve godine od kako ih zakon na to obavezuje tek pre neki dan uspeli da uspostave generalnog inspektora koji je zadužen za nadzor obaveštajne i bezbednosne agencije. Ja verujem da Mladić uopšte nije vladar svoje sudbine i da postoje drugi interesni krugovi koji ne žele da ga puste", rekla je Milić.
Što, kako podvlači analitičar Zoran Dragišić, demantuje česte poruke da je Srbija talac Ratka Mladića.
"Mi smo zapravo taoci nesposobne političke elite koja od 5. oktobra ne uspeva da uspostavi efikasan obaveštajno-bezbednosni sistem. Nisam pristalica nikakvih teorija zavere, ali da li ovde zaista postoji nekakvo parapolitičko podzemlje koje zapravo upravlja celokupnim društvenim i političkim životom? Izgleda da nekome još uvek odgovara da očuva utisak o Ratku Mladiću kao jednom romantičnom heroju koji se krije od svetske zavere", zaključuje Dragišić.
Prema analizi portala EurAktiv, neispunjenje uslova pune saradnje s Haškim tribunalom koštalo je Srbiju više milijardi evra. Odnosno da su Mladić i Hadžić izručeni zemlja bi dobila znatna sredstva iz fondova EU i od stranih investicija, što bi joj pomoglo da ubrza reforme, restrukturira privredu i spremnije odgovori na svetsku ekonomsku krizu. Bez ispunjenja ovog uslova, sva je prilika, neće moći da dobije ni status kandidata za članstvo.