16.2.2012, RFE: Beograd ljut, ali nema sankcija zbog referenduma

RFE, 16.2.2012.

To što su Srbi sa severa Kosova na svoju ruku održali referendum o odnosu prema institucijama države Kosova neće im se, što se tiče Beograda, obiti o glavu.
Osim ljutnje što su su se suprotstavili Vladi i ocene da su išli protiv interesa Srbije lokalni čelnici neće snositi posledice.
Oliver Ivanović, državni sekretar u Ministarstvu za Kosovo, iako ne spori da će doći do poremećaja odnosa, kaže za RSE da neće biti sankcija dok čelnici opština na severu Kosova ne prekrše Zakon o lokalnoj samoupravi.
„Onoga trenutka kada prekrše Zakon o lokalnoj samoupravi snosiće lične sankcije, tj. biće raspuštene skupštine opština tog trenutka. Za sada takvih idncija nema. Međutim, mnogo je veća opasnost od dugoročnih posledica. Četiri opštine na severu ne mogu biti protivteg za 160 i nešto preostalih opština. Interesi Srbije su interesi sedam i po milona stanovnika. Ako se to dovede u pitanje bojim se da će rasoloženje u centralnom delu Srbije da se menja“, kaže Ivanović.
Vlada u Beogradu je imala mehanizme, ako ne da spreči, barem da oteža održavanje referenduma, kaže Jelena Milić, direktorka Centra za evroatlantske studije, ali misli i da zbog sprovođenja dogovora u dijalogu sa Prištinom Beograd nije hteo da u potpunosti antagonizuje Srbe sa severa Kosova.
„Iako nisu finansijski platili iz budžeta održavanje referenduma organizatori tog referenduma ne sprovode volju državne politike, a sa druge strane su u najmanju ruku koristili neka opštinska sredstva ili prostor ili komunikaciju. Tako da je bilo volje to je moglo da se uradi. Ali pitanje je da li bi takva oštra sankcija izazvala dodatnu radikalizaciju i kako bi onda ona uticala na činjenicu da su kosovski Srbi ipak potrebni za realizaciju onoga što je Beograd dogovorio sa Prištinom ranije u okviru dijaloga što su uslovi za kandidaturu Srbije. Mislim da će Beograd biti pod jednim prilično detaljnim nadzorom međunarodne zajednice čiji su predstavnici svesni da postoje finansijski i institucionalni mehanizmi kojima Beograd može još malo da se ograđuje od organizatora referenduma“, kaže Milić.
Sprečavanje referenduma bilo bi krajnje nedemokratski, odgovara državni sekretar Oliver Ivanović na pitanje zašto Vlada to nije pokušala.
„Bilo bi krajnje nedemokratski sprečavati referendum dokle god je on u demokratskim okvirima. Time što četiri opštine pozivaju na referendum o pitanju koje nije u njihovoj kompetenciji nije direktno prekršen zakon, samo je referendum ništavan“, ocenjuje Ivanović.


Cementiranje državne politike
Iako su zvaničnici iz Beograda ljuti na Srbe sa severa Kosova zbog referenduma oni odgovaraju da su samo potvrdili ono što piše u Ustavu Srbije. To je jedna od izjava čelnika opštine Kosovska Mitrovica Krstimira Pantića zabeležena u medijima.
„Kao što i kažu u Beogradu referendum neće imati pravne posledice jer se mi izjašnjavamo o onome što je već upisano u Ustavu Republike Srbije, to je da je Kosovo i Metohija sastavni deo Republike Srbije“, rekao je on.
A to da je Kosovo sastavni deo Srbije je, podsetimo, ušlo u srpski Ustav takođe referendumskim izjašnjavanjem građana Srbije pre šest godina, čime je zapravo na duži rok zacementirana državna politika prema Kosovu. Miljenko Dereta iz Građanskih inicijativa zato kaže da jednaku štetu očekuje i od ovog referenduma.
Miljenko Dereta ocjenjuje kako ponašanjem oko referenduma, 'vlast pokazuje nemoć ili pokazuje da su oni koji su za to da se referendum održi jači'.
„Posledice su, pre svega, pokazivanje jedne određene slabosti i nemoći države da kontroliše te ljude tamo i da utiče na njih. To je za Srbiju loše ako ima proevropske planove. S druge strane, prema svojim biračima ova vlast pokazuje nemoć ili pokazuje da su oni koji su za to da se referendum održi jači. To možda u ovom trenutku čak i odgovora onima koji su na vlasti jer ne žele odgovornost za ono što mora da se učini po pitanju Kosova“, kaže Dereta.
Iako je referendum, na kome se u četiri srpske opštine na severu Kosova od nešto više od 75 odsto izašlih birača, njih 99,74 odsto izjasnilo da ne prihvata kosovske institucije, po mnogim ocenama, zapravo rezultat uticaja opozicije iz Beograda ovo izjašanjavanje bi se moglo tumačiti, takođe po nekim analizama, i kao deo politike Srbije.
Dodatnu težinu ima to što je održan uoči nastavka nove runde dijaloga Beograda i Prištine oko do sada najtežeg pitanja – regionalnog predstavljanaja Kosova, ali i ponovnog odlučivanja Saveta ministara EU o kandidaturi Srbije za članstvo.
Jelena Milić iz Centra za evroatlantske studije kaže da referendum svakako neće pomoći spoljnopolitičkoj poziciji Srbije.
„Mislim da bi Srbija sada vrlo brzo trebalo da pokaže spremnost da ukine jedan deo paralelnih institucija koje otežavaju implementaciju vladavine prava, one institucije koje se tiču policije, pravosuđa, carine. I da na taj način pokaže spremnost da barem u onome što je domen centralne vlasti u Beogradu ne podriva taj proces ako su zvaničnici posvećeni tome da dobiju status kandidata u martu pred izbore“, ocenjuje Mlićeva.
Referendum Srba sa severa Kosova održan je i par dana uoči godišnjice proglašenja nezavisnosti Kosova.

Radio Slobodna Evropa

16.2.2012, Danas, Beograd ne kontroliše Kosovo

Danas, 16.2.2012.

Referendum na severu Kosova možda neće imati političke posledice po Srbiju kako tvrdi Vlada Srbije, ali postaje jasno da Beograd ne kontroliše političare i političku elitu na severu Kosova, ocenjuje danas radio Dojče vele.
Referendum Srba na severu Kosova neće imati nikakve pravne posledice, ili nekakve pravne konsekvence, kaže za Dojče vele direktor Centra za praktičnu politiku Dragan Popović.
Ali, on će imati političke posledice, ukazuje Popović, i tu ne bi trebalo da se zavaravaju ni Beograd, ni međunarodna zajednica.
"On verovatno neće imati tolike političke posledice po Srbiju kako tvrdi srpska Vlada, zato što se Vlada ipak ogradila od tog referenduma", objašnjava Popović.
"Ali, referendum može da ima posledice u onom smislu da postaje jasno da Srbija ne kontroliše političare i političku elitu na severu Kosova, i da sever Kosova sada već polako postaje politički faktor koji je jako nepredvidljiv, jako nekooperativan", rekao je Popović, koji se "prosto plaši tog scenarija".
Popović misli da niko ozbiljan ovo neće tretirati kao ispoljavanje volje građana.
Ovo nije ispoljavanje volje građana, ovo je farsa u režiji političkih moćnika sa severa Kosova, ocenio je Popović, i zato očekujem da će tako biti tretirano sa svih strana.
Referendum sada već jasno deli Srbe sa severa od Srba južno od Ibra, smatra Popović.
Prema njegovim rečima, to može biti jedinstvena prilika da Srbi južno od Ibra stupe u nešto ozbiljnije pregovore sa Prištinom, koja bi situaciju mogla da iskoristi da im ponudi ozbiljne povlastice, i na taj način pokaže svoj demokratski kapacitet.
S druge strane, direktorka Centra za evroatlantske studije Jelena Milić smatra da je ishod referenduma očekivan i da on predstavlja više neku vrstu raskida Srba sa severa Kosova sa zvaničnim Beogradom.
S obzirom na to da se Vlada Srbije ogradila od tog poteza, mislim da on neće previše uticati na status kandidata Srbije za Evropsku uniju (EU), napominje Milić, ali problem može nastati kad je reč o dijalogu Beograda i Prištine.
"Ostaje sada veliko pitanje koliko će Srbija biti u mogućnosti da sprovede ono što je dogovoreno sa Prištinom u procesu dijaloga, ako realizacija toga na ovaj ili onaj način zavisi od Srba sa severa Kosova", precizirala je Milić.
Sada će biti potreban jedan malo energičniji gest, kako zapadne međunarodne zajednice, tako i Beograda, rekla je Milić, koja smatra da bi Srbi sa severa Kosova sada trebalo da iskoriste priliku da sa sebe skinu stigmu kriminalizovanosti.
Prema njenim rečima, najbolji način za to je da dozvole misiji Euleks da sprovede vladavinu prava na celom severu.
Milić misli da je sada prilika i da Srbi sa severa Kosova budu istorijski odgovorni, ne prema Beogradu, nego sami prema sebi, i da razmotre šta su maksimalne mogućnosti šta Beograd može realno za njih da učini.
Da ga ne sputavaju da eventualno sedne za pregovarački stoi da se izvuku neke vrste institucionalne povezanosti naopštinskom nivou, i mehanizmi međusobne povezanosti opština, objasnila je Milić.
Mahom je to sve ono što postoji u Ahtisarijevom planu, dodala je ona, ali i tu ne bi trebalo gajiti prevelika očekivanja.
"Zapad na Balkanu ima strah od jednog neuspelog rešenja, a to je Dejton, i mislim da će zazirati od bilo kakvog rešenja koje bi dovelo do nefunkcionalnosti Kosova", zaključila je Milić.

Izvor FONET, preneto iz Danasa

9.2.2012, e-Novine, Anatomija trajnog sukoba

e-Novine, 9.2.2012.

Vojska je posegla za nepromenljivim mantrama, lažima da je bilo koji njen pripadnik osuđen za ratni zločin (procesuirani jesu, uglavnom zbog pljačke). Retorski traži odgovor na večito pitanje kada se pomenu , a nekmoli dokumentuju ratni zločini, Zašto baš sada? Sukob Vojske jugoslavije na istu temu od pre dvanaest godina govori u prilog tezi da će uvek biti baš sada, odnosno da je jedino pravo vreme za suočavanje sa odgovornošću - nikada. Znaju vojni i državni vrh da je reč o kontekstu, odnosno da se sve čini ne bi li se ugrozio državni suverenitet, odnosno baš sada kada je naprasno porastao ugled vojske
Predsednik Srbije uputio je javnosti poruku da stoji iza načelnika Generalštaba Ljubiše Dikovića koga je postavio na to mesto, obišavši sa njim ugrožena područja, opštine Crnu Travu i Surdulicu, i pominjući da je general tu kao garant angažovanja Vojske na spasavanju ljudskih života; bilo je tu vedrine, preciznije, cerekali su se vrhovni zapovednik i Miloševićev narodni heroj k'o u bioskopu, ulivajući optimizam namrštenim lokalnim funkcionerima i preteklom zavejanom građanstvu. Poruka je odaslata, zna se ko vodi kadrovsku politiku u Vojsci, uprkos lažima i klevetama. Nije ni načelnik ostao nem, tražila se njegova, dok su ga, arhaično i glupavo, unisono i nemaštovito poslednjih dana branili ministar odbrane Dragan Šutanovac, tabloidi i ozbiljna štampa. Prvi varirajući dokazanu zločinačku prošlost direktorke FHP Nataše Kandić, drugi prećutkujući delove dosijea o ubistvima i proterivanju Albanaca, silovanju, pljački. U intervjuu Vremenu, odgovorio je na nalaze Fonda za humanitarno pravo o svom učešću u ratnim zločinima i izazivanju stampeda albanske stoke ka matici Srbiji. To su, naravno, „insinuacije i proizvoljnosti“.
„Nema tu istine i ništa tu nije slučajno. Sigurno je da se sve ovo radi u određenom kontekstu. Ali najviše od svega brine me to što se na ovaj način i ovim istupanjem produbljuje mržnja na prostorima bivše Jugoslavije. Drugi svetski rat je završen 1945, a naši ljudi počeli su da odlaze u Nemačku na privremeni rad već sredinom pedesetih godina - dakle, desetak godina posle rata. Od rata na području bivše Jugoslavije prošlo je i više godina, a još uvek je nekom stalo da se problemi i rane koje su ostale nikad ne zaleče, da one stalno tinjaju, da stalno budu izvor nestabilnosti i da neko na tome profitira“, žestoko uzvraća general, kao kakav dokoni kalemegdanski promatrač svetskih tokova. Nipošto kao učesnik.

Vojska - to su oni
Normalno, nije u istraživanju Fonda reč o napadu na njega, nego na instituciju; nema tu maštovitosti, sve je kao na jutarnjem informisanju, kao u izveštajima kontraobaveštajaca koji su tu da sagledaju kontekst.Tu je omiljena formulacija, prizemna, ali dovoljna odbrana nedodirljivih od svake šamarčine, izgovorena sa pozicije moći i bahatosti, potegnuta iz okrvavljenih šinjela: „Mislim da je to udar na Vojsku Srbije kao instituciju koja je stala na svoje noge i koja je stekla visok nivo poverenja građana, a to, izgleda, nekome nije u interesu. To je i udar na funkciju načelnika Generalštaba, jer ja sam bio Ljubiša Diković i 1994. i 2003. i 2008, i ako sam radio to što se tvrdi da jesam, zašto se to pitanje nije ranije pokretalo“, tvrdi Diković.
Nije kraj, iako ovo deluje kao scenario za Vojnu akademiju. Pojednostavljeno, napad na mene je napad na instituciju, to se radi po nalogu poslodavaca iz inostranstva, ne bi li se sprečilo jačanje Vojske kao temeljnog faktora stabilnosti države i regiona, a dokaz za sve ovo je u magičnom pitanju Zašto se baš sada govori o ratnim zločinima? I notornoj laži da je „Vojska prva sve procesuirala“.
Na izmišljotini da je Vojska gonila počinioce ratnih zločina jahali su svi propagandni stožeri, još u vreme Miloševića; a nikada nije objavljeno koliko je ubica i silovatelja strpano u zatvor, koliko pljačkaša, učesnika u proterivanju Albanaca (slično važi i za ostala sramna vojevanja JNA, i VJ), koliko konjokradica, otimača stoke, skupih automobila. Koliko pijanih kokoškara koji su se tukli međusobno, koliko bitangi koje su potegle zbog plena koji im je bio nadnica za strah. Nema tome mesta u monografijama o besprimernom heroizmu silovatelja.
Kaže Diković da je protiv 15 pripadnika 37. Motorizovane brigade VJ kojom je komandovao podnete krivične prijave za ratne zločine. Ako je to i tačno, nema tragova da je bar jedan osuđen, uvek može da se saopšti takva ekskluziva.
„Na kraju krajeva, o tome imate i stav suda za ratne zločine...“, reče general (Vreme, 2. februar). Jer, tvrdi Diković, „kada se sluša Fond za humanitarno pravo, neko neutralan ko ne poznaje problematiku može da zaključi da je Vojska otišla na Kosovo da bi palila, pljačkala i ubijala sve redom“.


Žao mi grla
Verovatno nije mislio na sud, nego na srbijansko Tužilaštvo za ratne zločine i njegovu munjevitu reakciju, na prvi prsten zaštite države od odgovornosti. A ako je do sudova, jedan je presudio i za kosovske zločine, između ostalih i Dikovićevom pretpostavljenom i prethodniku na mestu načelnika GŠ Nebojši Pavkoviću (22 godine robije): „Pretresno veće stoga konstatuje da je vođena rasprostranjena kampanja nasilja usmerena protiv civilnog stanovništva kosovskih Albanaca tokom vazdušnih napada NATO, koju su sprovodile snage pod kontrolom vlasti SRJ i Srbije i tokom koje je bilo incidenata ubijanja, seksualnog zlostavljanja i namernog uništavanja džamija. Pritom se radilo o namernim aktivnostima tih snaga tokom pomenute kampanje koje su prouzrokovale odlazak najmanje 700.000 kosovskih Albanaca s Kosova u kratkom vremenskom periodu od kraja marta do početka juna 1999. Napori MUP da prikriju ubijanja kosovskih Albanaca tako što su tela prebacivali na druga područja Srbije, o čemu se detaljno raspravlja u presudi, takođe sugerišu da su ta ubijanja po svojoj prirodi bila kažnjiva“. (Presuda u procesu Milutinović i ostali, 26. februar 2009.)
Dakle, nije, baš kao što tvrdi i Diković, „Vojska otišla na Kosovo da bi palila, pljačkala i ubijala sve redom“, nema podataka o takvoj naredbi. Ima podataka u svedočenjima žrtava, u neoborivim dokumentima. I na grobljima i u spiskovima nestalih.
A evo i odgovora na omiljeno čizmaško pitanje Zašto baš sada, odnosno dokaza da će se svim silama, pa čak i onom koju personifikuju tužioci Vukčević i Vekarić, sprečavati postavljanje pitanja odgovornosti. Dakle, za Vojsku, pogotovo kosovske pacijente, uvek će biti baš sada, zato što je prihvatljivo samo nikada.Dikovićev kolega Nebojša Pavković dobio je 22 godine robije, jer je Pretresno veće „ustanovilo da je Pavkovićev doprinos udruženom zločinačkom poduhvatu bio značajan, budući da je koristio snage VJ koje su mu bile na raspolaganju za teroriranje i nasilno proterivanje civila kosovskih Albanaca iz njihovih domova“. „On je (srbijanski režim) imao nameru da prisilno raseli albansko stanovništvo Kosova radi osiguravanja dalje kontrole državnih vlasti nad Pokrajinom. Pavković je, u datim okolnostima, mogao razumno predvideti da će snage VJ i MUP izvršavajući njegova naređenja činiti ubistva, silovanja i hotimična uništavanja džamija“, navodi se u presudi.


Maskirani ratnici i poternica bez maske
Simpatično, i njega, odnosno VJ pod njegovom komandom, optužila je Nataša Kandić za zločine na Kosovu, u opasno doba vladavine Slobodana Miloševića. I on se, saopštenjem Generalštaba žestoko branio. Direktorka FHP rekla je u intervjuu Danasu avgusta 2000, novinaru poznatom čitaocima e-Novina, komentarišući sudski progon novinara Miroslava Filipovića za špijunažu, da su srpske snage, Vojska i policija, počinile ratne zločine na Kosovu, zbog čega je Vojska i zatvorila suđenje Filipoviću za javnost (osuđen je na sedam godina zatvora). „Iako je taj slučaj drastičan i pokazuje nameru vlasti da onemogući pisanje o odgovornosti za zločine, nismo uspeli da adekvatno reagujemo i počnemo da pričamo o onome što svi znaju, da iznosimo činjenice i podatke koji su svima dostupni. Postoji toliko optužnica za ratne zločine, toliko suđenja koja pokazuju šta se dogodilo na Kosovu i Bosni“, rekla je Nataša Kandić („Danas“, 12 - 13.avgust 2000).
Kao i ovih dana Vojska Srbije koja, doduše, ima znatno smanjeni preteći i svekoliki represivni potencijal, uzvratila je VJ, saopštenjem Informativne službe Generalštaba, pod prepoznatljivim, i posle dvanaest godina aktuelnim naslovom Gospođa Kandić optužuje teško, unapred i bez dokaza. Tvrdi Vojska da direktorka FHP „po više puta oprobanom, ali neefikasnom modelu, napada i kritikuje državu preko Vojske“. „Iskoristivši sudski proces protiv novinara Miroslava Filipovića kao povod, gospođa Kandić se, zaklonjena pod velom borca, čak i lidera boraca za humanitarno pravo, ogrešila ne samo o pravo i humanizam, već i o istinu, idući na ruku upravo onima koji su činili zločine i još uvek nanose zlodela. Koristeći slučaj Miroslava Filipovića kao povod, gospođa Kandić optužuje Vojsku i državu, obezvređuje jugoslovensko pravosuđe i zataškava zločine šiptarskih terorista i NATO zločinaca. Ako je, kako tvrdi gospođa Kandić, M. Filipović 'iznosio istinu zbog svog moralnog odnosa prema stvarnosti', zašto ta 'istina' nije na sudu dokazana? Umesto toga, gospođa Kandić 'pojašnjava' njegov navodni moralni odnos prema stvarnosti neistinitim komentarima zbivanja na Kosovu i Metohiji, sa aspekta ratnih zločina, koje je navodno počinila Vojska Jugoslavije. Bez argumenata, razume se, baš kao i oni koji su iste razloge naveli (i navode) za brutalnu agresiju na našu zemlju. Navodeći Haški tribunal kao jedinu instituciju nadležnu za utvrđivanje ratnih zločina na prostoru prethodne Jugoslavije i pripadnike Vojske Jugoslavije kao jedine počinioce, gospođa Kandić teško, unapred i bez dokaza optužuje samo i isključivo branioce, a amnestira nesumnjive teroriste i zločince. I ovim tvrdnjama staje na stranu onih koji su kršili a i danas krše brojne međunarodne pravne norme i konvencije, suprotstavljajućci se, istovremeno, istinskim humanistima i mirotvorcima i sve ubedljivijem prodoru istine o posledicama delovanja terorista i NATO agresora“, saopštava Informativna služba Generalštaba.
U saopštenju se, takođe, nabraja šta Nataša Kandić nije rekla, broj kasetnih bombi bačenih na Srbiju, bombardovanje rafinerija, uništenje 50.000 domova Srba i ostalih nealbanaca, terorističkim akcijama. Ima i busanja u maskirana prsa: „Nije gospođa Kandić pomenula da se VJ, umesnim komandovanjem, visokim moralom i racionalnim taktičkim postupcima, kao i veštim maskiranjem, uspešno suprostavila najjačoj vojnoj sili sveta. Bila je to njena ustavna obaveza, profesionalna dužnost i patriotski zadatak. Drugog izbora nije ni imala“, epski će GŠ. Ali, ništa bez pretnje i poziva saveznicima u pravosuđu, banditima sa ulica, mala tjeralica kojom se otvara sezona lova: „Sve to, ili bar to, mogla je reći gospođa Kandić. Optuživati branitelje, a zaboravljati, ili ne pominjati stvarne zločince i teroriste, dodatni je zločin. Prema čoveku i otadžbini. Prema pravu i humanosti. I mnogo čemu još. Za to neizbežan deo odgovornosti snose i oni koji to ne sprečavaju“, zaključuje Vojska (Danas, 24.avgust 2000).
Decu ste im vodili tamo gde svoju niste
Nepuna dva meseca pre revolucionarnog sukoba u kojem će, nagađalo se, možda presudnu ulogu odigrati Vojska Jugoslavije, Slobodan Milošević afektivno mlatara pendrecima, hapsi otporaše, preti. Nataša Kandić otpisuje Informativnoj službi Generalštaba, a njen odgovor objavljuje Danas pod naslovom Neću da ćutim o užasu.
„Neću da ćutim ni o strahotama civila koje sam videla na Kosovu. Svojim očima sam videla albanska sela opkoljena tenkovima, čula granate, i videla hiljade i hiljade ljudi koji su sa kesama u rukama, pod pratnjom policije ili vojske, napuštali kuće jer im je rečeno da Kosovo nije njihova domovina.
Kolone civila sam sretala na putevima. Poneko bi se usudio da mi kaže da je vojska granatirala selo, naredila da idu u Albaniju, i da su odlazeći videli kako ulazi policija, pljačka i pali njihovu imovinu.
Razgovarala sam sa ljudima koji su 26. marta bili u Izbici. Oni su mi tvrdili da su ih opkolili vojnici u zelenim uniformama, rezervisti, i da su odvajali muškarce za streljanje. Jedna žena mi je detaljno opisala kako su vojnici ušli u masu ljudi, pokazujuči prstom ko ostaje a ko ide za Albaniju. U prvom krugu izdvajanja uzeli su joj muža i svekra, starca od 70 godina. Videla je kada su u grupi od 20 muškaraca streljani njen svekar i muž. U drugom krugu uzeli su joj sina, nudila je novac za njegov život, ali su joj vojnici rekli da ne mogu da ga puste. Nije videla njegovo streljanje, na radiju je čula da je i on tog 26. marta streljan. Oko 10.000 civila granatama su naterani da napuste polje u Izbici i krenu za Albaniju. U toj koloni su bile i majke kojima nije bilodozvoljeno da poslednji put vide lica mrtve dece“, piše Nataša Kandić.
Primetno je da se i ovde, pre dvanaest godina, pominje toponim Izbica u kojem su ubijani civili dok je selo bilo u zoni odgovornosti generala Dikovića, o čemu je objavljeno poglavlje u „Dosijeu Ljubiša Diković“.
„Gospodo u Generalštabu, optužujete me da prećutkujem zločine 'šiptarskih terorista' od 1. januara 1998. godine do danas. Kako nazivate one sa 'naše' strane koji su počinili zločin, da li su oni za vas takođe teroristi ili su to nacionalni branitelji? Pitam vas šta ste uradili da razjasnite sudbinu Srba, Roma, Bošnjaka ili Crnogorca koji su nestali u vreme dok ste kontrolisali teritoriju Kosova. I tada, i nakon dolaska međunarodnih snaga na Kosovu, za vas su to samo brojke, po principu što više ubijenih i kidnapovanih Srba to bolje za srpsku stranu. Ne volite da se susrećete licem u lice sa roditeljima stradalih i nestalih vojnika. Decu ste im vodili tamo gde svoju niste, dodeljujete im ordenje za hrabrost dok oni traže da znaju gde im je grob. Kažete, uspešno ste se suprotstavili najjačoj sili na svetu, pobedili ste NATO. Što kada ste tako jaki ne učinite jednu malu stvar, ovog puta za dobrobit ljudi u Srbiji i na Kosovu: obratite se onima s kojima ste potpisali sporazum u Kumanovu radi rešavanja sudbine nestalih i zatvorenika: 2.500 nestalih Albanaca u vreme trajanja ratnog stanja, 1.150 nestalih Srba, Roma, Crnogoraca i Bošnjaka nakon dolaska međunarodnih snaga na Kosovo i oko 900 albanskih zatvorenika u Srbiji. Ja ostajem na svom terenu: da branim pravo na život, pravo na slobodnu upotrebu maternjeg jezika, pravo na slobodno kretanje, pravo na javnu kritiku vlasti i da podržavam svaki sud koji kažnjava počinioce ratnih zločina i naredbodavce zločina protiv humanosti nezavisno od njihove etničke pripadnosti. Zločin je zločin“, piše, između ostalog, direktorka FHP.
Kao i ovih dana, dođe red i na načelnika Generalštaba, Dikovićevog, rekosmo li, kolegu i prethodnika, robijaša koji iskijava kosovske zločine. Srećan što je preživeo prevrat, još i ostao Koštuničin čovek u Vojsci, izražava iskreno čuđenje, ne preti, tvrdi da je predložio novom predsedniku da abolira Filipovića (nakon što je Vrhovni sud u novim okolnostima ocenio presudu protiv novinara besmislenom.) U prvom postpetooktobarskom intervjuu („Danas“, 26. i 27. oktobar, isti autor) prepoznajemo retoriku učenika Dikovića: „Nemam ništa protiv gospođe Kandić. Ono što je tamo izneto, niko u Vojsci Jugoslavije, posebno ljudi koji su bili na Kosmetu, ne mogu da prihvate takve tvrdnje. Prema tome, ako je ona to iznela, neka to objasni. Nisu to više stavovi, komentari toga novinara, nego su to optužbe na račun Vojske. Ako vi mislite da ne treba odreagovati na to, ja ne shvatam šta to znači sloboda štampe, demokratija u pisanju i ne znam da li postoji ijedna armija, država na svetu, u kojoj bi armija bila ravnodušna prema takvim istupanjima“, pomalo je konfuzan budući/sadašnji robijaš.
Razumljivo je da general Pavković ne zna šta su “sloboda štampe“ i „demokratija u pisanju“, imaće vremena da o tome razmisli. Diković, pak, ima preča posla, sneg je, treba odbraniti suverenitet, doduše na mnogo većim nadmorskim visinama nego što je to bilo na Kosovu. Sačuvati ljudstvo, stoku. Zato ga treba zaštititi, tvrdi medijski stručnjak i bivši šef Informativne službe VJ pukovnik Ljubodrag Stojadinović. „Predsednik i ministar odbrane primorani su da troše mnogo lične i državne energije, kako bi od Nataše Kandić odbranili generala Ljubišu Dikovića, šefa Generalštaba srpske vojske. Ono što navodi Kandićeva moglo bi da bude zabavno, da vojska na neselektivnu provokaciju nije reagovala 'neprimerenom silom'“, upisuje se u analitičare redakcijski kolega Zastavnika Džeme, kritikujući, valjda, prekomernu upotrebu sile, nepotrebnu, s obzirom na to da Nataša Kandić laže. To je dikcija Politike. Stojadinović tvrdi da „informativni principi nalažu da se takvi ispadi lagodno i nadmoćno ignorišu“.


Nataša ubija zavejane Srbe
Njegovi naslednici, eto, nemaju pojma, dok je stari kadar radio...“Umesto uvođenja načelnika u posao, on je uveden u vrlo neprijatnu javnu polemiku, u kojoj je čak morao da kaže kako nije uzaptio nikakva grla tuđe stoke, kao što to tvrdi Kandićeva. Autor ovoga teksta je, inače, uveren kako u slobodi javnog optuživanja ima mnogo nesuvislosti i da deo biografije oficira koja je ratna, ne mora, i najčešće nije tamna mrlja u njegovoj karijeri. Pa tako i sa Dikovićem, čiji je start na najvišem mestu, nezavisno od hipotetičke besprekornosti, započet nesigurnim hramanjem. Pitanje je, u stvari, šta vojska radi u ovom času, pred sudbinama 11.000 zavejanih ljudi? Videli smo samo jednog poručnika, negde u okolini Vranja, koji reče „da mu je zadatak da odblokira ljude u onoj kući!”. I dečko je lepo pokazao premet svog zadatka. Ali šta se dešava u brdima? Ima li Srbija dovoljno vojske, a ona (sa policijom) dovoljno mašina, da se posveti tim mučenicima dok ne započne otopljavanje. Mislimo da ima, i da u ovim danima za Dikovićeve trupe, ma koliko ih je, važnijeg zadatka nema i ne može ga biti. Verujem da će se setiti i sam kad Kandićeva prestane da ga nervira sa onim grlima. Ali možda mu valja predložiti da sve slobodne helikoptere, inžinjerijske mašine, bagere, guseničare, gorska transportna vozila, sa kazanima za čaj, sa dovoljno ljudi, pošalje u susret nesrećnim starcima i đacima koje mećava sve surovije odvaja od sveta i života“.
Ovo je, ipak, nešto novo, Nataša je Kandić toliko oslabila bezbednost zemlje, da je dovela u pitanje živote zavejanih ljudi, pominjanjem nekih grla stoke koje, izgleda, više živciraju pukovnika u rezervi Stojadinovića i ministra vojnog Šutanovca, nego generala.
Nije baš da je direktorka FHP ostala sama, osim nekih političara i, znakovito, uglavnom inostranih medija, oglasila se Jelena Milić: „Netačni su argumenti ministra Šutanovca da se u svim zemljama na svetu na čelo vojske dolazi na oružju, jer ima mnogo zemalja koje odavno niti su ratovale, niti čak slale svoje jedinice u međunarodne misije. Još manje je onih u stabilnim demokratijama koji su na čelo vojske došli sa teškim bremenom ratnih zločina koje su njihovi potčinjeni počinili. U međunarodnom humanitarnom pravu, inače, važi maksima da je znati i biti dužan znati upravo isto. Takođe, netačan je i argument predstavnika MO i Tužilaštva za ratne zločine da je dovoljno potvrda moralnosti i časti generala Dikovića to što protiv njega Haški tribunal nije podigao optužnicu. Ovim se ili demonstrira elementarno nepoznavanje složenosti mehanizama tranzicione pravde i odgovornosti domaćih sudova da istražuju i procesiraju ratne zločine, ili se flagrantno obmanjuje javnost“, zabeležila je direktorka Centra za evroatlanntske studije.
Reakcije na njen tekst bile su jezivije nego što se moglo pretpostaviti, tako je slika o izdaji i patriotizmu, odnosno svesti naroda i naklonosti prema Vojsci upotpunjena.
U svakom slučaju, ne treba dosije Diković shvatiti kao nekakvu anticipaciju haške optužnice. Tribunal stavlja katanac, sve ostaje među nama.

Piše: Bojan Tončić, E-novine

4.2.2012, Gazeta Jeta ne Kosove, Strukturat e Armatosura Sollën Gjeneral Dikovic’in

Gazeta, 4.2.2012


Zgjedhja e gjeneral Ljubisa Dikovic, pjesëmarrës në luftën e Kosovës, për Shef të Shtabit të Përgjithshëm të Forcave të Armatosura të Serbisë, është kundër reformave në serbi, thotë Qendra për Studime Euro-Atlantike, me seli në Beograd.
Qendra për Studime Euro-Atlantike (CEAS) ka thënë se zgjedhja e gjeneralit Ljubisa Dikovic, i cili ka qenë komandant i brigadës së 37-të gjatë luftës në Kosovë, është një dorëzim i shtetit para trysnisë që vijnë nga strukturat e armatosura të Serbisë.
Qendra rithekson se serbia vuan nga mangësi të rrezikshme në reformat e sektorit të sigurisë duke shtuar se kjo çështje ka mbetur anash, si nga bashkësia ndërkombëtare, ashtu edhe nga mediat në Serbi.
“Reforma e sektorit të sigurisë, e cila mirret jo vetëm me masat strukturore dhe normative, por edhe për personelin e duhur, ashtu si edhe në shumë reforma tjera në Serbi, është e kufizuar nga politika aktuale serbe për Kosovën, apo udhëheqja serbe nuk ka forcë politike për të kryer plotësisht reformën, ose për shkak të një rezistence të fortë që vie nga strukturat e sigurisë,” thuhet në kumtesën për shtyp të CEAS.
Kjo qendër thotë se asnjëra nga këto skenare nuk kontribuon në demokratizimin e mëtejshëm të Serbisë.
“Në mënyrë që të arrijë objektivat e saj, udhëheqësia serbe është e gatshme të lërë pas dore përgjegjësitë për shumë krime të kryera në Kosovë gjatë vitit 98-99 dhe të vazhdojë me praktikën e epokës së Milosevic’it të promovimit të atyre që mbajnë përgjegjësi për krimet,” thuhet në kumtesë.
CEAS tha se këtë çështje e kishte ngritur Fondi për të Drejtën Humanitare, HLC e udhëhequr nga Natasa Kandic, dhe e cila kritikon ministrinë e mbrojtjes që nuk punon për reformat demokratike për vendin.
Organizata kishte protestuar kundër praktikës së njëjtë që kishte ndodhur në vitin 2009, kur gjenerali Mladen Cirkovic, komandant i ushtrisë serbe, ishte emëruar zëvendës Shef i Shtabit.
Shteti i Serbisë kishte siguruar justifikim zyrtar për këtë takim, thotë CEAS, duke deklaruar se Cirkovic ishte një profesionist, me përvojë të madhe në ushtrinë dhe atë luftarake. Ai ishte komandant i brigadës së 15-të blinduar gjatë luftës në Kosovë dhe se ai u dekorua për guximin e tij nga regjimi i Milosevic’it.
Kjo organizatë thotë se zyrtarët shtetëror të serbisë kishin dështuar për të informuar opinionin serb se Cirkovic ishte gjithashtu në listën e zezë të BE’së dhe se ai ishte në nivelet e sipërme në zinxhirin komandues, vetëm një hap më poshtë nga ata që përfunduna në Hagë. “Për fat të keq, pas tërheqjes së tij, Cirkovic u emërua si këshilltar i ministrit të mbrojtjes Sutanovac,” thotë CEAS.
CEAS është një organizatë think-tank dhe një prej qëllimeve të saj është që përmes punës hulumtuese të ofroj sugjerim inovative dhe zgjedhëse të fortësimit të demokracisë liberale në serbi.
Kjo organizatë ia kishte parë për të madhe ministrisë së mbrojtjes, e cila në mungesë të argumenteve valide kishte thënë se organizatat e shoqërisë civile nuk kanë të drejtë ‘të jenë pjesë e kontrollit demokratik te forcat e armatosura’.
Ministria kishte thënë se këtë të drejtë ia jep Kushtetuta e vendit dhe ligji i ushtrisë.
Organizata thotë se përfaqësuesit e ministrisë së mbrojtjes dhe “gazetarët e tyre” de pse Fondi për të Drejtën Humanitare ka ngritur këtë çësthje ku shteti serb është duke negociuar me Kosovën.
CEAS kishte kundërshtuar argumentin e ministrit të mbrojtjes Sutanovac se në cdo shtet, pozitën e shefit të shtabit e zë një person që ka merita lufte.
“Janë shtete të rralla që emërojnë oficerë për pozita të larta deri sa trupat e tij kanë dosje të krimeve të luftës,” thotë CEAS.
Kjo organizatë po ashtu ka kundërshuar argumentin e ministrisë së mbrojtjes dhe Zyrës së Prokurorit të Krimeve të Luftës të Serbisë, se konfirmimi i mjaftueshëm i një personi me ‘duar të pastra’ është se gjeneralët nuk ndiqen nga Tribunali i Hagës.
Kritikë e ashpër i porositet edhe mediave të rëndësishme në Serbi për mos publikimin apo transmetimin e lajmërimeve të HLC për këtë punë.
Përkundrazi, këto media kishin publikuar mohimet e ministrisë.
Organizata i bënë thirrje presidentit Boris Tadic të jep arsyet e tij para publikut serb, për zgjedhjen e gjeneralit Dikovic dhe po ashtu të konsiderojë shqyrtimin e këtij vendimi.

Gazeta, 4.2.2012.

2.2.2012, Novi Magazin, Šta i kome tvituju političari o društvenim mrežama, fenomenu tvitera i političarima na njemu

Novi magazin, 2.2.2012.

Srpski političari na Tviteru otvaraju ozbiljne teme, pokušavaju da budu duhoviti, pridobijaju birače, dok neki imaju naloge sa hiljadama pratilaca, ali bez tvitova.
Predsednik Lige socijaldemokrata Vojvodine Nenad Čanak trenutno je najpopularniji političar na Tviteru i prati ga gotovo 6.000 korisnika.
Čanak koristi "nik" ogromni lala @XXLTulip i osvrće se na aktuelne političke i društvene teme.
Bavio se majstorom za tetovaže iz Novog Sada koji tetovira Hitlera i svastike, silovanjem dečaka u školi u Novom Sadu i reakcijom prosvetnih vlasti na to (Za silovanje druga četvorka iz vladanja http://goo.gl/I7t0JA za silovanje drugarice bi dobio četvorku iz fizičkog?), a povodom izbora manekena Andreja Pejića među 100 najlepših žena prokomentarisao je da je vreme da asteroid udari u Zemlju.
Inače, među svoja intersovanja na Tviter profilu je uvrstio muziku, gastronomiju, marketing, antifašizam, prirodu i društvo.
Iza Čanka po broju pratilaca su funkcioneri Demokratske stranke Oliver Dulić i Jelena Trivan.
Novi posetioci obično su iznenađeni Dulićevim "nikom" @cistacica. Ministar čija su interesovanja medicina, porodica, vaterpolo, skijanje, muzika, priroda, prijatelji i DS preko Tvitera odgovara na pitanja iz svojih mnogobrojnih resora, a prati ga više od 5.200 ljudi.
Jelena Trivan @JelenaTrivan spada među aktivnije Tviteraše u politici i ima gotovo 4.000 "sledbenika".
Mlađan Dinkić @mladjad se pojavio na Tviteru krajem decembra i već ima oko 3.500 pratilaca. Dinkić se bavi gotovo isključivo političko-ekonomskim temama i očigledno je Tviter shvatio kao oruđe u izbornoj kampanji.
S druge strane, gradonačelnik Beograda Dragan Đilas @DraganDjilas , koji je na svom profilu ispred funkcije naglasio da je "Anin, Sofijin i Jovanin tata" ima više od 2.700 pratilaca iako se na Tviteru nije oglasio nijednom.
Slično je sa Čedomirom Jovanovićem @Ceda_Jovanovic koji ima skoro 2.500 pratilaca iako mu je poslednji tvit (od ukupno 50) iz 2010. godine.
Zvezda u usponu na Tviter političkoj sceni Srbije je Milutin Mrkonjić koji je za nekoliko nedelja prikupio više od 2.000 fanova neposrednim kontaktom, tvitovima iz kafane, vukovskim jezikom i duhovitim nikom @mrkapreroka.
Iako su mu tvitovi neobavezni, profil deluje zvanično - saznajemo da je rođen 23. mаjа 1942. godine u Beogrаdu. Zаvršio je Grаđevinski fаkultet u Beogrаdu – kаtedrа zа puteve, аerodrome i železnice. Ministar je infrastrukture.
Ministar odbrane Dragan Šutanovac @SutanovacDragan je veteran Tvitera i Fejsbuka. U junu je, posle šerovanja primedbe o neuspelom koncertu Ejmi Vajnhaus, postao jedna od tema emisije na američkoj televiziji koja je zbog primedbi o Srbima uzbrukala ovdašnju javnost.
Najnoviju Tviter diskusiju vodio je sa Sandrom Orlović iz FHP-a povodom saopštenja podrške koje je toj nevladinoj organizaciji uputila Jelena Milić, direktorka Centra za evroatlantske studije (CEAS). Povod je, naravno, slučaj načelnika Generalštaba Vojske Srbije.
Šutanovac: Ja sam jedini političar koji je udružio N. Kandić i @jelenamilicceas obe tužioci, sudije i izvršioci kazni nad svima koji se njima ne dopadaju.
Orlović: Poštovani Ministre, umesto što denuncirate Jelenu i Natašu u maniru Miloševićevih ministara, pogledajte dokumente koje Vam oni koji su ‘proveravali’ generala sigurno nisu predočili. Prvi deo smo objavili na sajtu FHP.
Orlović: Vrlo smo istrajni jer su dokumenti koje vi ne želite da pogledate vrlo precizni. Vreme, mesto, potpis, itd.
Šutanovac: Na žalost istrajni ste u grešci, iako ste svesni da ovog puta niste u pravu! Lako je optuživati, ali sada ćete biti i sami optuženi! Inače, mene su hapsili kad je Milošević bio na vlasti, a vas?!
Šutanovac: Interesantno je što su 1389 i Kandić kao Obraz i @jelenamilicceas našli zajednički interes u napadu! Neko će reći napokon se i oni složiše.
Orlović: Da pojasnimo potpuno neobaveštenom MInistru - par pripadnika 37mtbr su prijavljeni za krivična dela u selima kojih ni nema u dosijeu. I, btw, još im se sudi.
Predsednica Skupštine Srbije Slavicu Đukić Dejanović @predsednicaNSRS je krajem prošle godine postala prvi javni funkcioner koji je dao Tviter intervju. Nju prati blizu 2.000 posetilaca.
Popularnija od predsednice parlamenta je potpredsednica Gordana Čomić @gordanacom sa 3.000 pratilaca i gotovo 5.000 tvitova.
Među Tviterašima je i zamenik predsednika Srpske napredne stranke Aleksandar Vučić @avucic koji se nije oglašavao od 27. decembra, ali ima 1.500 pratilaca.
Vuk Drašković ima svoj pravi profil sa nikom @Svisvisvi i prikupio je 1.350 pratilaca.
Pored predsednice i potpredsednice parlamenta, Čanka, Jelen Trivan i Dinkića, u parlamentu Srbije još je niz tviteraša. Neki se bave isključivo politikom, neki ličnim problemima, a neki mogu da vas iznenade smislom za humor.
I konačno, iza imena pokojnog političara Slobodana Miloševića na Tviteru se krije neznani autor vrlo duhovith tvitova koji svakodnevno analiziraju političku svenu. I popularniji je od svih pravih, aktuelnih političara. Ima više od 10.000 pratilaca.

autor: ZM, izvor: Novi magazin

25.1.2012, RFE, Savet Evrope traži napredak Srbije u ključnim oblastima

Radio Slobodna Evropa, 25.1.2012

Parlamentarna skupština Saveta Evrope raspravljala u Strazburu o ispunjavanju obaveza koje je Srbija preuzela članstvom u toj organizaciji, nakon čega je usvojen izveštaj i nacrt rezolucije. Iako ima izvesnog napretka, od Srbije se očekuju poboljšanja u ključnim oblastima.
U izveštaju Parlamentarne skupštine Saveta Evrope se, kako je objavljeno na web stranici te institucije, navodi da je Srbija postigla značajan pomak, ali da srpske vlasti treba da naprave dalji napredak u usvajanju i sprovođenju zakona u četiri ključne oblasti: Uspostavljanju nezavisnog i efikasnog pravosudnog sistema, nezavisnih medija, borbe protiv korupcije i borbe protiv diskriminacije.
Jelena Milić, direktorka Centra za evroatlantske studije, rekla je za RSE da se preporuke Saveta Evrope moraju ozbiljno shvatiti jer i od njihovog ispunjavanja zavisi napredak u evrointegracijama.
“Između ostalog i zbog toga što ocene Saveta Evrope uzimaju za ozbiljno u svojim procenama evropske institucije i zemlje članice Evropske unije. Očito je da se Savet Evrope koncentriše na oblasti vladavine prava i zaštite ljudskih prava i da, bez obzira na pomak koji je konstatovala i Evropska komisija, u Srbiji ima još mnogo toga da se uradi”, ocenjuje Milić.
Prema izveštaju Evropske komisije protiv rasizma i netolerancije (EKRI), u Srbiji su diskriminaciji najviše izloženi Romi, a problemi za veliki broj pripadnika ove manjine počinju već u prvim razredima osnovne škole dok se u starijem dobu najviše ogledaju u tome što za njih nema posla.
Osman Balić, iz Lige za dekadu Roma, nada se boljem životu romske populacije ukoliko se za to potrudi celo društvo, ali ne veruje da će dopisi iz Evrope mnogo pomoći.
„Ovdašnja vlast je vrlo arogantna, tako da u Beogradu često imamo situacije u kojima se lokalna vlast vrlo bahato odnosi prema stanovnicima neformalnih naselja. Naročito ne očekujem poboljšanje kada je u pitanju diskriminacija u ekonomskoj sferi, u zemlji u kojoj je siromaštvo sve veće. Prema tome, borbu protiv diskriminacije moraju da vode svi u državi, a ne samo Romi“, istakao je Balić.
Milić: Pravosuđe pod drugom partijskom kontrolom
Komitet za nadgledanje ispunjavanja obaveza država članica Saveta Evrope naveo je da je postignut značajan napredak u regionalnim odnosima i saradnji sa Haškim tribunalom, dok je u isto vreme nastavljen dijalog sa Prištinom mirnim i diplomatskim sredstvima.
Premijer Mirko Cvetković u Strazburu je poručio da Srbija pridaje veliki značaj saradnji sa Savetom Evrope, i tom prilikom se kod sagovornika iz te institucije založio za potpunu i nepristrasnu istragu navoda iz izveštaja o trgovini ljudskim organima na Kosovu.
Jelena Milić kaže da je potrebna jasna politička volja da bi se bez odlaganja uradili svi poslovi.
“Ako se Srbija toliko uzdala u izveštaj Dika Martija onda bi zaista bilo licemerno prema jednoj vrlo uglednoj instituciji sa druge strane izbegavati ispunjavanje obaveza u oblastima koje su vrlo važne. I to u onim za koje smo, pogotovu kada je došao izveštaj Evropske komisije, rekli da su reforme završene a u stvarnosti je to daleko od istine. Tako da je jasno da je ovdašnja vlast polovično uradila najbitnije poslove. Umesto reforme koja je trebalo da obezbedi nezavisno pravosuđe i stabilne institucije dobili smo samo pravosuđe pod drugom partijskom kontrolom”, kazala je Milić.

Korupcija u žiži
Kada se radi o korupciji, zabeležen je porast u Srbiji, koja je na godišnjoj listi od 183 države Transparency International-a pala na 86. mesto sa indeksom 3,3. Najbolju ocenu 9,5 ima Novi Zeland, a najlošiju 1 Severna Koreja i Somalija.
Nemanja Nenadić, iz organizacije Transparentnost Srbija, rekao je za RSE da je i dokumentom Parlamentarne skupštine Saveta Evrope potvrđeno da je korupcija jedan od najvećih problema Srbije.
“Zato što se većina antikorupcijskih zakona na shvata ozbiljno, pa onda se dešavaju i otvorena kršenja tih propisa, vlast ne daje podršku telima koja treba da prate njihovu primenu, odstupa se od pravila zbog političkih razloga… Korupcija u Srbiji će svakako ostati u žiži interesovanja svih evropskih institucija i narednih desetak godina. To nam jasno govori da puno toga treba učiniti da zakoni zažive i u praksi”, kaže Nenadić.
Jelena Milić zaključuje da vlast u Beogradu još ima priliku da reformama do kraja potvrdi davno izrečeni stav “Evropa nema alternativu”.
“Na žalost, za neke članstvo u Evropskoj uniji i dalje ima alternativu. Ta alternativa je da Srbija bude mala i izolovana zemlja na periferiji Evropske unije u 21. veku u kom svi rade na nekoj vrsti približavanja. A ne vidim šta je geografski i geopolitički alternativa za zemlju kao što je Srbija, koja je tu gde jeste, nego integracija u Evropsku uniju”, zaključila je ona.
Iako su u izveštaju PS SE navedene značajne oblasti u kojima je Srbija napredovala, što je u Beogradu ocenjeno kao “veoma povoljno”, ona je i dalje ostala u statusu monitoringa.
Radio Slobodna Evropa